Henderson–Hasselbalch denklemi ne zaman güvenilir değildir?

Oran 0,1–10'un çok dışındaysa, bileşenlerden biri çok seyreltikse, iyonik şiddet yüksekse ya da güçlü asit veya baz önce stokiyometri yapılmadan eklendiyse. Bu durumlarda tam dengeyi çözün veya ölçün.

Tampon kapasitesini hesaplıyor mu?

Hayır. Aynı orana sahip iki tamponun tahmini pH'ı aynıdır ama eklenen asite karşı direnci çok farklı olabilir. Kapasite toplam derişimle artar ve pH, pKa'ya yakınken en büyüktür.

Hangi pKa değerini kullanmalıyım?

Sıcaklığınıza ve çözücünüze ait bir pKa kullanın. Değerler sıcaklık ve iyonik şiddetle değişir; bazı biyolojik tamponlar sıcaklığa belirgin biçimde duyarlıdır.

Araçlar

Tampon pH hesaplayıcı

pKa ve derişimlerden tampon pH'ını tahmin edin ya da hedef pH için baz/asit oranını Henderson–Hasselbalch ile bulun.

Tampon pH'ı (Henderson–Hasselbalch)

Asidin pKa değeri

[HA] zayıf asit

mol/L

[A⁻] eşlenik baz

mol/L

Tahmini pH: 4.76
[A⁻] / [HA]: 1

Hedef pH için oran

Hedef pH

Gereken [A⁻] / [HA]: 1,738

Henderson–Hasselbalch bağıntısı, pH = pKa + log₁₀([A⁻]/[HA]), zayıf bir asit ile eşlenik bazının pH'ını tahmin eder. Denge derişimlerinin eklenen miktarlara yakın olduğunu ve aktivite yerine derişim kullanılabileceğini varsayar. Oran 0,1–10 dışına çıktığında veya bir bileşen 1 mM'nin altına düştüğünde, yani bu varsayımlar zayıfladığında hesaplayıcı uyarır. Güçlü asit veya baz eklendiyse önce stokiyometriyi yapıp yeni miktarları girin. Bu hesaplayıcı pH tahmin eder; tampon kapasitesini ölçmez.

Tampon pH'ı nasıl tahmin edilir

1.Zayıf asidin çalışma sıcaklığınızdaki pKa değerini girin.
2.Zayıf asit [HA] ve eşlenik baz [A⁻] derişimlerini mol/L cinsinden girin.
3.Tahmini pH'ı ve baz/asit oranını okuyun; varsa aralık uyarısına dikkat edin.
4.Tampon tasarlamak için hedef pH girin; gereken [A⁻]/[HA] oranını alın.

Çözümlü örnek: asetat tamponu

1.Asetik asidin 25 °C'de pKa ≈ 4,76'dır.
2.0,100 M asetik asit ve 0,100 M asetatla oran 1'dir, dolayısıyla pH ≈ 4,76.
3.1,00 L'ye 0,010 mol HCl eklendikten sonra stokiyometri 0,110 M asit ve 0,090 M asetat verir: pH ≈ 4,76 + log₁₀(0,090/0,110) ≈ 4,67.
4.pH 5,00 hedefi için [A⁻]/[HA] = 10^(5,00 − 4,76) ≈ 1,74 gerekir.

Sıkça sorulan sorular

Henderson–Hasselbalch denklemi ne zaman güvenilir değildir?: Oran 0,1–10'un çok dışındaysa, bileşenlerden biri çok seyreltikse, iyonik şiddet yüksekse ya da güçlü asit veya baz önce stokiyometri yapılmadan eklendiyse. Bu durumlarda tam dengeyi çözün veya ölçün.
Tampon kapasitesini hesaplıyor mu?: Hayır. Aynı orana sahip iki tamponun tahmini pH'ı aynıdır ama eklenen asite karşı direnci çok farklı olabilir. Kapasite toplam derişimle artar ve pH, pKa'ya yakınken en büyüktür.
Hangi pKa değerini kullanmalıyım?: Sıcaklığınıza ve çözücünüze ait bir pKa kullanın. Değerler sıcaklık ve iyonik şiddetle değişir; bazı biyolojik tamponlar sıcaklığa belirgin biçimde duyarlıdır.